Featured Article

Πρόγραμμα της εκδήλωσης του Ομίλου «Αριστόβουλος Μάνεσης»: «Ανεξάρτητες αρχές και πολιτικό σύστημα. Τάσεις και εντάσεις». Πέμπτη 15.1.2026

Πέμπτη, 15 Ιανουαρίου 2026 Αίθουσα Μανώλης Αναγνωστάκης, Δημαρχιακό Μέγαρο Θεσσαλονίκης Ώρα 17:30   Ομιλητές Κ. Μενουδάκος, επίτιμος Πρόεδρος ΣτΕ, τ. Πρόεδρος ΑΠΔΠΧ K. Παπανικολάου, επ. καθηγητής, ΔΠΘ Χ. Ράμμος, επίτιμος αντιπρόεδρος ΣτΕ, τ. Πρόεδρος ΑΔΑΕ Κ. Στρατηλάτης, επ. καθηγητής ΑΠΘ Χ. Χατζή,  ειδική επιστήμονας στον Συνήγορο του Πολίτη   Παρεμβαίνουσες Ελ. Αναστασιάδου,  ειδική επιστήμονας στο… Read More »

Η εγγυητική τομή της αναθεώρησης του 2001 απέναντι στις σύγχρονες διακινδυνεύσεις και οι διατάξεις που απαιτούν αναθεώρηση.

Παναγιώτης Μαντζούφας, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στην Νομική Σχολή του ΑΠΘ   

Εισαγωγή [1] Στο κείμενο μου θα αναφερθώ σε μια από τις βασικές αρχές που διέπουν την αναθεώρηση του 2001 στην αρχή της ασφάλειας η οποία εκδηλώθηκε με την απάλειψη συνταγματικών αναχρονισμών, με την προσθήκη νέων δικαιωμάτων και την ενίσχυση των εγγυήσεων σε ήδη κατοχυρωμένα δικαιώματα. Οι παρατηρήσεις μου θα είναι θεωρητικού χαρακτήρα και θα καταλήξω… Read More »

Τεχνητή νοημοσύνη και εργασία

Κώστας Δ. Παπαδημητρίου, Ομοτ. Καθηγητής Εργατικού Δικαίου της Νομικής Αθηνών

Το εργατικό δίκαιο αποτελεί ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο κλάδο του δικαίου στις διάφορες εξελίξεις. Ειδικότερα το φαινόμενο της πληροφορικής προκαλεί αναταράξεις λόγω των μεταβολών που προκαλεί στον  τρόπο οργάνωσης της εργασίας.  Κρίσιμη είναι η λειτουργία της Τεχνητής Νοημοσύνης, πολλές εφαρμογές της οποίας  μπορούν πράγματι  να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη ορισμένων στόχων της σύγχρονης επιχείρησης όσον αφορά… Read More »

Θέσπιση του Δικαίου και απονομή της Δικαιοσύνης στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης

Προκόπιος Παυλόπουλος, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

Πρόλογος* Η «νέα εικόνα» του Ποινικού δικαίου, και στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς, ιδίως στο πεδίο της Έννομης Τάξης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οφείλεται εν πολλοίς και στην επιρροή των Μέσων της Τεχνητής Νοημοσύνης, κυρίως δε των Μεγάλων Νευρωνικών Δικτύων (ΜΝΔ) και των Μεγάλων Γλωσσικών Δικτύων (ΜΓΔ). Στο πλαίσιο της σύντομης ανάλυσης που ακολουθεί οφείλω να… Read More »

Επανεπίσκεψη της σχέσης Συντάγματος και Ηθικής, με όχημα το ομότιτλο βιβλίο του Βασίλη Σκουρή και με αιχμή του δόρατος τις συνταγματικές αξίες

Αντώνης Μανιτάκης, Ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ, επικεφαλής της επιστημονικής επιτροπής της Νομικής Σχολής Αθηνών του Πανεπιστημίου Λευκωσίας

Εισαγωγικά: Ο τίτλος και μόνον του βιβλίου, ‘Σύνταγμα και Ηθική, οι κανόνες της ηθικής στον ιδιωτικό και δημόσιο βίο’, (εκδ. Σάκκουλα), 2024,  ήταν για μένα μια ευχάριστη  έκπληξη: ο αυστηρός και  λιγομίλητος,  λιτός στους νομικούς συλλογισμούς του, περιεκτικός στο νόημα, με στιβαρή  νομική σκέψη, ο τυπολάτρης, εξ ορισμού, ως δικαστής, Σκουρής, διαπιστώνω ότι ασχολείται με… Read More »

Είναι βάσιμη η αισιοδοξία για τις συλλογικές συμβάσεις;

Κώστας Δ. Παπαδημητρίου, Ομότιμος Καθηγητής Εργατικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Μετά τις ανακοινώσεις για το Σχέδιο δράσης/Κοινωνική Συμφωνία για την ανάπτυξη της συλλογικής διαπραγμάτευσης στη χώρα μας, το οποίο πρόσφατα ανακοινώθηκε, είναι σκόπιμη μια ψύχραιμη αξιολόγηση. Κατ’ αρχάς είναι θετικό που για πρώτη φορά, μετά από πολύ καιρό, η Πολιτεία αποφάσισε να εμπιστευτεί τον ουσιαστικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους προκειμένου να εισαγάγει νομοθετικές ρυθμίσεις.… Read More »

Σύνταγμα χωρίς έδαφος

Νικόλαος Παρασκευόπουλος, ομ. καθηγητής ΑΠΘ

1. Ο μετανάστης που επιστρέφει  και φιλά το χώμα της πατρίδας του δεν συμβολίζει τον εθνικισμό, αλλά τη δημοκρατία: Η ταυτότητα ενός έθνους μπορεί να προσδιορίζεται μεταξύ άλλων και με βάση την ομογένεια, η ταυτότητα της δημοκρατίας όμως όχι χωρίς έδαφος.  Επομένως το ερώτημα που απασχολεί σήμερα, αν η ανώτατη εκπαίδευση  στην Ελλάδα ως προς… Read More »

Σκέψεις για την αναθεώρηση των συνταγματικών διατάξεων που αφορούν τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, την εκτελεστική εξουσία και τη δημόσια διοίκηση

Γιώργος Σταυρόπουλος, Πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής Κωδικοποίησης, Επίτιμος Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας       Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας(Π.τ.Δ) είναι, κατά το Σύνταγμα, ο ρυθμιστής του Πολιτεύματος. Aν όμως κανείς αναζητήσει τον ειδικότερο ρυθμιστικό του ρόλο, θα απογοητευθεί. Οι ρυθμιστικές αρμοδιότητες του Π.τ.Δ. είναι σχεδόν ανύπαρκτες σύμφωνα με το Σύνταγμα, όπως έχει αναθεωρηθεί και ισχύει. Δεν ανταποκρίνονται σε αυτόν τον κάπως πομπώδη θεσμικό  χαρακτηρισμό του. Άρα… Read More »

Η επίλυση του Κυπριακού Ζητήματος ως προϋπόθεση για την εμπέδωση της σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο

 Προκόπιος Παυλόπουλος, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ

 Πρόλογος* Την επομένη της εύθραυστης ειρήνης που επιτεύχθηκε στην Μέση Ανατολή, και με χρονικό ορίζοντα το προσεχές αλλά και το απώτερο μέλλον, είναι προφανές ότι τα γεωοικονομικά, γεωπολιτικά και γεωστρατηγικά δεδομένα στην Ανατολική Μεσόγειο αλλάζουν με ραγδαίους ρυθμούς, ιδίως υπό το πρίσμα της αξιοποίησης των ενεργειακών πηγών της περιοχής αυτής με πλήρη τήρηση κυρίως των … Read More »

Κίνδυνος επιλεκτικής «αυξομείωσης» της κανονιστικής εμβέλειας του ενωσιακού Δικαίου. Σκέψεις με αφορμή την απόφαση ΣτΕ (Ολ.) 1918/2025 για τα μη κρατικά ΑΕΙ

Αντώνης Μεταξάς, Καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Μετά από παρέλευση μηνών από το σχετικό “Ανακοινωθέν του Προέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας σχετικά με το αποτέλεσμα της Διάσκεψης”, χρονική απόκλιση από μόνη της δικαιοπολιτικά προβληματική, εξεδόθη η απόφαση του ΣτΕ για τα μη κρατικά ΑΕΙ. Κατ΄αρχάς, αυτή η νομοθετική «καινοτομία», που εισάγεται με την αμφιβόλου συνταγματικότητας νέα διάταξη του άρθρου 34 §8 του… Read More »

Το ΣΤΕ λέει «ναι» στα ιδιωτικά Πανεπιστήμια

Λίνα Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Έδρα Jean Monnet, Νομική Σχολή ΑΠΘ

Η απόφαση 1918/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) αποτελεί μια «μεγάλη απόφαση», η οποία επιχειρεί να «συμφιλιώσει» τη νέα ρύθμιση περί ιδιωτικών πανεπιστημίων με το άρθρο 16 του Συντάγματος (Σ). Το Δικαστήριο διακηρύσσει ότι οι συνταγματικές πρέπει να «ερμηνεύονται –σύμφωνα και με την ερμηνευτική δήλωση του άρθρου 28 Σ, αλλά και επί τη βάσει των… Read More »

Η «δημιουργική αυτοκαταστροφή» του ελληνικού Συντάγματος βάσει του άρθρου 28 αυτού

Λίνα Παπαδοπούλου, Καθηγήτρια Συνταγματικού Δικαίου, Έδρα Jean Monnet, Νομική Σχολή ΑΠΘ

* Περιεχόμενα: I. Προλογικά. II. Το άρθρο 28 Σ ως κανονιστικό θεμέλιο της ένταξης της Ελλάδας στην ΕΕ. III. Το εθνικό Σύνταγμα «αυτοκαταστρέφεται» μέσω της μεταφοράς αρμοδιοτήτων IV. Μια νέα συνταγματική έννομη τάξη δημιουργείται V. Η αξιακή ομοιογένεια μεταξύ εθνικών Συνταγμάτων και ενωσιακού συντάγματος. VI. Η πηγή των διασυνταγματικών εντάσεων. VII.     Η προτεραιότητα εφαρμογής (“υπεροχή”)… Read More »

Υπάρχουν περιθώρια για μια αξιόπιστη συνταγματική αναθεώρηση;

Γιώργος Χ. Σωτηρέλης, καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Δεν είναι η πρώτη φορά που μία κυβέρνηση καταφεύγει στην αναθεώρηση του Συντάγματος, με πρόσχημα να μας πείσει για τον μεταρρυθμιστικό της οίστρο αλλά στην πραγματικότητα για να απομακρυνθούν τα φώτα της δημοσιότητας από σκάνδαλα και αποτυχίες. Την μικροπολιτική αυτήν τακτική (την οποία έχω χαρακτηρίσει περιπαικτικά «το στρίβειν δια της αναθεώρησης») φαίνεται ότι προσεχώς θα… Read More »

Το πνεύμα του Κωνσταντίνου Τσάτσου στο Σύνταγμα του 1975: Η ιδιόμορφη επικαιρότητα των φιλοσοφικονομικών θέσεών του περί Κράτους Δικαίου και Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο πλαίσιο της Αντιπροσωπευτικής Δημοκρατίας

Προκόπιος Παυλόπουλος, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Ακαδημαϊκός, Επίτιμος Καθηγητής της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών

Πρόλογος* Στην θεωρία του Συνταγματικού Δικαίου γίνεται ευρέως δεκτό -τουλάχιστον κατά την επικρατέστερη άποψη- ότι κατά την μελέτη και την ιστορική, ιδίως, ερμηνεία των διατάξεων ενός δημοκρατικώς θεσπισμένου Συντάγματος θα ήταν εξαιρετικά παρακεκινδυνευμένο να αναζητήσει κανείς, εκτός από πολύ συγκεκριμένες ρυθμίσεις, την καθοριστική επιρροή ορισμένων εκ των πολιτικών παραγόντων τόσο της συντακτικής όσο και της… Read More »

Οι λέξεις του Συντάγματος και η βαρύτητά τους

Αντώνης Γ. Καραμπατζός, Καθηγητής στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ

Ι. Πρώτα κάποιες βασικές θεωρητικές παραδοχές: Ακόμη και αν είναι σαφές το γράμμα μιας διάταξης, η ερμηνεία της δεν περιορίζεται σε αυτό αλλά καταλαμβάνει και άλλα κριτήρια ή αξιολογήσεις που άπτονται της διάταξης και του ευρύτερου συστήματος κανόνων στο οποίο αυτή εντάσσεται. Από την άλλη, το σαφές γράμμα μιας διάταξης δεν μπορεί να είναι ερμηνευτικά… Read More »